شرح ، به ترجمهء روايات نيز پرداخته است . « 1 » اين كتاب به اسم شاه عباس ثانى ناميده شده است : « لوامع صاحبقرانى » . وى يكى از توفيقات الهى به خود را توفيق جمع‌آورى و شرح اخبار دانسته است . « 2 » علامه مجلسى دوم حدود شصت كتاب و رساله به فارسى دارد كه ترجمه احاديث و يا تبيين معارف حديثى است . برخى از آنها عبارت‌اند از : « ترجمهء توحيد امام رضا » ، « توحيد مفضل » ، « دعاء جوشن صغير » ، « نامهء امام على عليه السلام به مالك اشتر » ، « حلية المتقين » ، « حقّ اليقين » و « جلاء العيون » . « 3 » و از اينجاست كه مىتوان مجلسى اول و دوم را پايه‌گذار ترجمهء حديث به فارسى دانست . شيخ يوسف بحرانى علامه مجلسى دوم را مروّج احاديث و به ويژه در ديار عجم - با ترجمه آن - بر مىشمرد « 4 » و داماد مجلسى ( ميرمحمّد صالح ) ، كتب علامه مجلسى را سبب هدايت توده مردم مىشمرد . « 5 » مهم‌ترين كتب مترجَم در اين دوره عبارت‌اند از :

--> ( 1 ) . خود مجلسى تصريح مىكند كه اين كتاب « به حكم نافذ الاذعان افق شهريارى » ( شاه عباس ثانى ) نوشته‌شده است و « مؤلف قدم در خيابان عشر هفتم زندگانى نهاده » است و از آنجا كه تولد مجلسى اول 1003 بوده ، كتاب در 1065 نوشته شده است . ( ر . ك . به : لوامع صاحبقرانى ، ج 1 ، ص 10 ) كه عصر شاه عباس ثانى است . نصف اين كتاب ( تا كتاب الحج ) به چاپ رسيده و ربع ديگر آن در نجف در مكتبة التستريه موجود است و از ربع اخير خبرى نيست . ( الذريعه ، ج 18 ، ص 369 . ) ( 2 ) . طبقات اعلام الشيعه ، ج 5 ، ص 101 . ( 3 ) . مقدّمه بر بحار الانوار ، طبع بيروت ، 1403 ق ، ص 46 ؛ روضات الجنات ، ج 2 ، ص 81 به بعد ؛ زندگينامه علامه مجلسى ، ج 2 ، ص 123 . ( 4 ) . لؤلؤة البحرين ، ص 55 . ( 5 ) . روضات الجنات ، ج 2 ، ص 86 .